Czy krasiejowskie metopozaury były kanibalami?

Krzysztof Książkiewicz (Uniwersytet Opolski)

W roku 2002 w trakcie prac wykopaliskowych w Krasiejowie wydobyta została czaszka przedstawiciela gatunku Metoposaurus diagnosticus krasiejowiensis (Sulej, 2002). Okaz ten posiada zaburzony układ i ornamentację kości dachu czaszki w skutek urazu doznanego w wyniku ataku drapieżnika. Znaleziona czaszka o długość 29,5 cm należała do osobnika dorosłego. Na skutek ataku została przebita w dwóch miejscach. Opisywany obszar dachu czaszki został wgnieciony do środka. Ofiara przeżyła atak, jednak uszkodzenia były na tyle poważne, iż nie zregenerowały się całkowicie. Analizując powstałe zaburzenia stwierdzono, iż zwierze zostało zaatakowane w młodości na początku fazy powstawania podłużnych zagłębień w tylnej części czaszki. Zgodnie z hipotezą Suleja (2002, 2007), obszar ten rozwijał się w okresie intensywnego wydłużania czaszki. Szczególnie dobrze widoczne jest na kości jarzmowej za kanałem linii bocznej gdzie nie rozwinęła się w ogóle charakterystyczna podłużna ornamentacja. Największe deformacje widoczne są na prawej kości łuskowej, która stanowi około 2/3 wielkości lewego jej odpowiednika. Zaburzeniu uległa także symetria całej czaszki, łącznie z asymetrią otworów oczodołowych i kłykci potylicznych. Wykorzystując skaner 3D wykonano trójwymiarowy model czaszki. Pozwolił on dokładnie zbadać odkształcenia. Wykazano, iż z pośród znanych ze stanowiska w Krasiejowie zwierząt tylko Metoposaurus diagnosticus mógł spowodować obrażenia tego typu. Szczególnie istotne okazało się prześledzenia wgnieceń w dachu czaszki powstałych na skutek nacisku szczęki, które wykluczyło z grona podejrzanych krasiejowskiego cyklotozaura. Atak nastąpił z prawej strony od tyłu, co sugeruje atak z zasadzki lub pościg za ofiarą. Widoczne na okazie obrażenia wskazują na wysoką zdolność regeneracji przedstawicieli tego gatunku M. diagnosticus.

Literatura
Sulej, T. 2002. Species discrimination of the Late Triassic labyrinthodont Metoposaurus diagnosticus. Acta Palaeontologica Polonica 47 (3): 535-546.
Sulej, T. 2007. Osteology, variability, and evolution of Metoposaurus, a temnospondyl from the Late Triassic of Poland. Palaeontologia Polonica 64: 29-139.

Wykonał W. Krawczyński (2008)